गण्डकी-SHEP परियोजना

गण्डकी प्रदेशमा SHEP दृष्टिकोण मार्फत उच्च मूल्यका कृषि उत्पादनहरूको प्रवर्द्धन गर्ने परियोजना (गण्डकी-SHEP) नेपाल र जापान सरकारबीचको द्विपक्षीय सहयोग ढाँचा अन्तर्गत जापान अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग नियोग (JICA) को प्राविधिक सहयोगमा कृषि, भूमि व्यवस्थापन तथा सहकारी मन्त्रालय (MoALMC), गण्डकी प्रदेशद्वारा कार्यान्वयन भइरहेको छ। यो परियोजना ७ जुलाई २०२५ मा हस्ताक्षर गरिएको सम्झौता (Record of Discussion) मा आधारित छ।

यस परियोजनाको सुपरिवेक्षण कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (MoALD) ले गरेको छ र यसको उद्देश्य गण्डकी प्रदेशका ४ जिल्लाहरू- कास्की, तनहुँ, लमजुङ र गोरखाका साना किसानहरूलाई बजारमुखी कृषि गतिविधिहरू सुदृढ गरी सशक्त बनाउनु हो।

प्रदेशमा कृषि जीविकोपार्जनको प्रमुख स्रोत रहे पनि धेरै किसानहरूले अस्थिर बजार मूल्य, भरपर्दो बजार सूचनामा सीमित पहुँच र खरिदकर्ताहरूसँगको कमजोर सम्बन्ध जस्ता चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका छन्। यी बाधाहरूले गर्दा नाफा कम हुने र बजारको उतारचढावबाट बढी प्रभावित हुने अवस्था छ।

यस परियोजनाले "बजारमुखी कृषि" दृष्टिकोण प्रवर्द्धन गर्दै किसानहरूलाई "उत्पादन गरेर बेच्ने (Grow and Sell)" सोचबाट "बिक्रीका लागि उत्पादन गर्ने (Grow to Sell)" सोचतर्फ अघि बढ्न प्रोत्साहित गरेर यी चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्दछ। यस दृष्टिकोणमार्फत किसानहरूलाई बजारको माग, मूल्यको प्रवृत्ति र उपभोक्ताहरूको चाहनाका आधारमा उत्पादन र बजारिकरण सम्बन्धी निर्णय लिन मद्दत गरी बढी आम्दानी गर्न सहयोग गरिन्छ।

यस दृष्टिकोणलाई व्यवहारमा उतार्न, परियोजनाले आधाररेखा सर्वेक्षण, बजार सर्वेक्षण, बाली उत्पादन र बजारिकरण पात्रो तयारी तथा कार्ययोजना निर्माण सम्बन्धी तालिम सहित व्यावहारिक क्षमता विकासका कार्यक्रमहरू प्रदान गर्दछ।

यसका अतिरिक्त, परियोजनाले महिला र पुरुष दुवैको समावेशी सहभागितामा जोड दिन्छ। कृषि गतिविधिहरूका सबै चरणहरूमा महिलाहरूको सक्रिय संलग्नता सुनिश्चित गर्दै लैङ्गिक सशक्तीकरणलाई बढावा दिन्छ र उत्पादकत्व तथा फार्म व्यवस्थापन सुधार गर्न संयुक्त निर्णय लिन उनीहरूलाई सशक्त बनाउँछ।

उत्पादनलाई बजारिकरणसँग जोडेर, यस परियोजनाले कृषकको आय बढाउन, बजार जोखिमहरू विरुद्ध लड्ने क्षमता बढाउन र गण्डकी प्रदेशमा बागवानी क्षेत्रको दिगो विकासमा योगदान पुर्‍याउँछ।